
અંગત જીવનમાં કેટલાક નાણાકીય ધ્યેયો હાંસલ કરવા માટે સુઆયોજિત અને વ્યવસ્થિત તૈયાર કરાતી યોજનાને નાણાકીય આયોજન કહે છે. આપણામાંના ઘણા લોકોને આ ખૂબ જ મુશ્કેલ અને ચિંતાજનક લાગતુ હશે. પણ એવું બિલકુલ નથી. નાણાકીય આયોજન કરતી વખતે એવું લાગે છે કે તેમાં ઘણા બધા દસ્તાવેજો, ઘણો સમય લાગશે અને તે ખૂબ જ જટિલ પ્રક્રિયા હશે. આવુ વિચારે સૌથી આસાન દેખાતી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) અથવા કેટલીક વીમાઓની યોજનાઓ લઈએ છીએ, અને આ ગેરસમજમાં ઘણી વખત સારા વિકલ્પો આપણી પાસેથી અવગણતા હોઈએ છીએ. અહીં આપણે કેટલીક સરળ ટીપ્સ જોવાના છીએ, જે તમને જરૂરી રોકાણ વિકલ્પો અંગે જાણવામાં મદદ કરશે.
1. વ્યક્તિગત બજેટ તૈયાર કરવું: તમે નોકરી કરતા હોવ અથવા ધંધો કરતા હોવ અથવા તમારું પોતાનું કોઈ કામ કરતા હોવ, પરંતુ જો મહિનાના અંતે તમારે પોતાના ખર્ચ સાથે સમાધાન કરવું પડવું હોય અથવા લોન હપ્તા અને જરૂરી ખર્ચ ચૂકવ્યા પછી તમારી પાસે પૈસા બાકી ન રહેતા હોય, તો પછી તમે યાદ રાખો કે આપે અનપેક્ષિત ખર્ચને ધ્યાને રાખ્યા વિના પોતાની કમાણીનો ઉપયોગ કર્યો છે. જેનાથી તમારુ ભવિષ્ય સુરક્ષિત નહી રહે. જે માટે બજેટ તૈયાર કરવું એક સચોટ વિકલ્પ છે. જેમાં આવક અને ખર્ચ, બચતના વિકલ્પો વિશે વિચારવામાં આવે છે, તેમની પ્રાથમિકતા નક્કી કરી શકાય છે અને અણધાર્યા ખર્ચ માટે તૈયારી કરી શકાય છે, જે નાણાકીય આયોજનનું પ્રથમ પગલું છે.
2. બચત: નાણાકીય યોજના બનાવતી વખતે બચત કરવાનો અર્થ છે આયોજિત બચત કરવી. આનો અર્થ એ નથી કે દર મહિને અમુક નિશ્ચિત રકમ અલગ રાખવી. તેના બદલે, આદર્શ પ્રમાણ એ છે કે દર મહિને બચત ખાતામાં ખર્ચ માટેની છ ગણી રકમ હોવી જરૂરી છે. એટલે કે મહિનાનો ખર્ચ; જેમાં ઘરખર્ચ, દવાનો ખર્ચ, શિક્ષણ ખર્ચ, આ બધા માટે જો પચીસ હજારની જરૂર હોય તો તમારા બચત ખાતામાં ઓછામાં ઓછા દોઢ લાખ રૂપિયા હોવા જરૂરી છે. આ રકમ માત્ર મુશ્કેલ સમયમાં વાપરવા માટે નથી, પરંતુ જો નોકરી અથવા વ્યવસાયમાંથી નિયમિત આવકમાં કોઈ અડચણ આવે તો ઓછામાં ઓછા ઘરના ખર્ચાઓને આવરી લેવા માટે પણ છે. આ રકમ બનાવવા માટે એક સરળ સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે. તમારી માસિક આવકના દસથી વીસ ટકા બચાવો અને તે જ રીતે છ વખત ગુણાકાર કરો.
3. લોનની ચુકવણી: યાદ રાખો કે તમે લોન લીધી છે એટલે કે તમે કોઈ ગુનો કર્યો નથી. લોનને બોજ માનવાની જરૂર નથી. તેનું સંચાલન કરવું પણ ખૂબ જ સરળ છે. તમારી લોનને વર્ગીકૃત કરો. ઉદાહરણ તરીકે, કઈ લોન પર વ્યાજની ઊંચી ટકાવારી ચૂકવવી પડે છે. કારણ કે હોમ લોન સસ્તી છે અને તમે પર્સનલ લોન પર વધુ ટકાવારી વ્યાજ ચૂકવો છો. આવા સમયે સૌપ્રથમ એ વિચારો કે પર્સનલ લોન કેવી રીતે અને કેટલી ઝડપથી ચૂકવી શકાય. આ માટે, તમે અગાઉ તૈયાર કરેલા વ્યક્તિગત બજેટમાં લખેલા ખર્ચને તમે ટાળી શકો છો તે જુઓ. કોઈપણ ખર્ચ ટાળવો કે તેમાં બાંધછોડ કરવી તે કંજૂસ ન કહેવાય અને તેના માટે દુઃખી પણ ન થાઓ. તેના બદલે, અમે દેવું ચૂકવી રહ્યા છીએ જે અમને નાણાકીય સ્વતંત્રતા આપશે તેવું વિચારો. કોઈપણ નવી યોજનામાં રોકાણ કરતા પહેલા, તે રકમનો ઉપયોગ લોન ચૂકવવા માટે થઈ શકે છે કે કેમ તે વિશે વિચારો.
4. વીમો લેવોઃ ઘણી વખત એવું જોવામાં આવ્યું છે કે ઘણી બધી વીમા પોલિસી કર લાભોને કારણે લેવામાં આવે છે. સાથે સાથે દસથી બાર વીમા પોલિસીઓ ખરીદીને તેના હપ્તાઓ ભરવામાં આવે છે. સુરક્ષા માટે વીમો જરૂરી છે, પરંતુ વધારે વીમા પોલિસીમાં રોકાણ કરવા કરતાં અન્ય વિકલ્પો વિશે વિચારવું વધુ સારું છે. ઈન્સ્યોરન્સ અંગે નિષ્ણાતો માને છે કે તમારે ઘરના કમાતા વ્યક્તિની માસિક આવકના વીસ ટકા ચૂકવવા પડે તેટલા હપ્તાની જીવન વીમા યોજના લઈ શકો છો. મતલબ કે જો પતિ-પત્ની ઘરમાં કમાણી કરતા હોય તો બંને માટે જીવન વીમો લેવો જરૂરી છે. ઘરના બાળકો અને વૃદ્ધો માટે જીવન વીમાની જરૂર નથી. પરંતુ દરેક વ્યક્તિ માટે સ્વાસ્થ્ય વીમો હોવો જરૂરી છે. જેમાં નાના બાળકો, કમાતા લોકો અને વડીલો પણ સામેલ છે. સામાન્ય રીતે દરેક વ્યક્તિ માટે બે લાખનો સ્વાસ્થ્ય વીમો હોવો જરૂરી છે. પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં જો તે તમારા માટે શક્ય ન હોય તો સ્વાસ્થ્ય વીમો બિલકુલ ન હોવા કરતાં ઓછામાં ઓછો એક લાખનો સ્વાસ્થ્ય વીમો હોવો વધુ સારું છે.
5. રોકાણના વિકલ્પો: નાણાકીય સાક્ષરતા વિશે જાણતી વખતે રોકાણના ઘણા વિકલ્પો વિશે વિચારવામાં આવે છે જેના વિશે આપણે માત્ર સાંભળ્યું જ હોય છે. ઇક્વિટી ફંડ્સ, ગોલ્ડ, રિયલ એસ્ટેટ જેવા ઘણા વિકલ્પો હોય છે. ઇક્વિટી ફંડમાં મુખ્યત્વે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને સ્ટોકનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે ટૂંકા ગાળામાં ચુકવણીની આવશ્યકતા ન હોય, ત્યારે આ વિકલ્પોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરીને અથવા નિષ્ણાતોની સલાહ લઈને રોકાણ કરી શકીએ છીએ. બાળકોના ઉચ્ચ શિક્ષણ કે લગ્નને હજુ ઘણા વર્ષો બાકી હોવાથી તે અંગે વિચાર કરવામાં આવે છે. સોનું ખરીદવું એ અહીં પરંપરાગત અને સાંસ્કૃતિક રોકાણ માનવામાં આવે છે. તેમ છતાં, આમાં ફક્ત ઘરેણાં અથવા ઘરેણાં ખરીદવાને રોકાણ તરીકે ગણવામાં આવે છે. પરંતુ સત્ય એ છે કે તેની રચના અને આ વસ્તુઓ માટેના ખર્ચ માટે આપણને તેની સાચી આવક પાછી મળતી નથી. તેના બદલે, આજકાલ ગોલ્ડ બોન્ડ વધુ લોકપ્રિય બની રહ્યા છે. આમાં જેમ જેમ સોનાનું બજાર વધે છે તેમ તેમ તેમાંથી વળતરની આવક પણ વધે છે. રિયલ એસ્ટેટ પણ રોકાણનો સારો વિકલ્પ છે. આ એક અચલ સંપત્તિ છે. તે ફક્ત શહેરોમાં પોતાનું ઘર હોવા પૂરતું સમિત નથી. તમારે તમારું પોતાનું ઘર બનાવવું જોઈએ, પરંતુ જો પૈતૃક મકાન હોય તો તે સ્થાન પર રોકાણ કરવું એ રિયલ એસ્ટેટમાં રોકાણ કરવા માટેનો સારો વિકલ્પ છે. રોકાણનો આદર્શ સિદ્ધાંત કહે છે કે માસિક આવકના વીસ ટકા એક કે બીજા માધ્યમ થકી રોકાણ કરવા જોઈએ.
6. ટેક્સ મેનેજમેન્ટ: ટેક્સ મેનેજમેન્ટ તે મોટાભાગે એવા લોકો માટે ફાયદાકારક છે જેમની વાર્ષિક આવક છ લાખથી વધુ છે. જો વાર્ષિક આવક તેનાથી ઓછી હોય, તો ખાસ ટેક્સ મેનેજમેન્ટની જરૂર નથી. તેમ છતાં, કેટલીક વીમા કંપનીઓ કરમાં લાભ આપે છે, હોમ લોન પર અને કેટલીક રોકાણ યોજનાઓ પર ટેક્સમાં રાહત મળે છે.
7. નિવૃત્તિ ફંડ: આજે નોકરીનું જે સ્વરૂપ જોવા મળે છે તેમાં નિવૃત્તિનું વેતન મળતું નથી. એટલે કે આપણે આજથી જ નિવૃતિ માટે સંચય શરૂ કરી દેવો જોઈએ. આ માટે બહુ વિચારવાની જરૂર નથી. તે ખૂબ જ સરળ સમીકરણ છે. આજનો ખર્ચ કેટલો છે તે નક્કી કરીને કેટલા વર્ષ પછી આપણે સેવામાંથી નિવૃત્ત થવાના છીએ, આજના ફુગાવાના દરની સરેરાશની ગણતરી કરો અને તે મુજબ રોકાણ કરો. આ માટે ઘણી બેંકો નિવૃત્તિ યોજનાઓ ચલાવે છે. આ સિવાય સરકારી યોજનાઓ છે, તેમાં તમારા પૈસા રોકાણ કરો.
અહીં આપણે કેટલીક સામાન્ય ટીપ્સ જોઈ જે નાણાકીય આયોજનને સરળ બનાવે છે. નાણાકીય આયોજન જેટલું આસાન છે તેટલું સરળ છે. અને એક મહત્વની વાત એ છે કે આ માટે પરિવારના સભ્યોને જરૂરી દસ્તાવેજો અને સંબંધિત લોકોને જાણ કરવી જરૂરી છે. તેથી જ્યારે પણ તમે તેનો લાભ લેવા માટે ઉપલબ્ધ ન હોવ જેમ કે તમે પોતે કોઈ બીમારીને કારણે હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યા હોવ અથવા તમારા ઘરના અન્ય કોઈ સભ્યને તમારી ગેરહાજરીમાં તેની જરૂર હોય અથવા ક્યાંક તમારી સાથે કોઈ અપ્રિય ઘટના ઘટે તો સમયસર તેનો લાભ ઉઠાવી શકાય.
gujju news channel, financial tips, money management, tax planning, investment, loan, polices benefits